ANAVATANI Hindistan olan limonun dünyada birçok çeşidi bulunuyor. Limonun doğduğu yer olarak bilinen bu bölgede "limon benzeri ağaçlar" daha bodur ve farklı görünüşte.

Bu ağaçlardan elde edilen "melezleri" Çinliler şimdi ıslah ediyor ve iki tür üzerinden dünya ticaretinde söz sahibi olmaya çalışıyor. Bunlardan biri doğrudan limon ağacını bir "süs objesi" olarak yetiştirmek ve ihraç etmek. Diğeri de "lime" adı verilen özel bir türe önem vererek dünya ihraç pazarlarına açılmak.

LİMONUN GEÇMİŞİ EN FAZLA YETMİŞ YIL! Bizim Anadolu topraklarına limon ağacının gelişi yaygın olarak 1940'lı yıllarda gerçekleşmiş. Mersin'in Erdemli İlçesi'nde kurulan "Alata Tarım Okulu"nda limon çeşitleri ıslah edilmiş ve "lamas", "kütdiken" gibi çevreye özgü çeşitler geliştirilmiş. Daha sonra İtalyan orijinli "interdonato" (enterdonat) ve "Kıbrıs" türleri üzerinde çalışılmış, ayrıca bol miktarda "yediveren" türü limon fidanı yetiştirilmiş. iş fikirleri ve girişimcilik adına atılabilecek bir adım.


  

Bugün ekonomide büyük yeri olan limon yetiştiriciliğinin merkezi gerçekten de Mersin ve çevresi olarak görünüyor. Ancak aşırı yapılaşma ve giderek vasfını yitiren ağaçlar limon yetiştiriciliğini karlı bir iş olmaktan çıkarıyor. Özellikle son yıllarda Rusya pazarının büyük ölçüde kapanması işleri daha da güçleştirmiş durumda. Küresel ısınmanın getirdiği ciddi hastalık problemleri hızla tırmanıyor. Bölge ekonomisinin ağırlı olarak limona dayalı olması, üreticileri çoğu zaman darboğaza itiyor. Her ne kadar başka alanlara kayarak yetiştiricilik yapma çabaları denense de elle tutulur bir başarı henüz yok.

Örneğin "nar yetiştiriciliği" denenmiş, fakat fiyatların hızla düşmesi sonucu başarısız olunmuş. Aslında bölgenin toprak yapısı limon yetiştiriciliğine çok uygunÖyle ki dünyada en önemli limon yetiştiricisi ülkelerde dahi bu nitelikte iklim ve toprak yok. Dolayısiyle Mersin ve çevresi limon yetiştiriciliği için dünyanın en önemli merkezlerinden biri.

GENÇLEŞTİREN VE ÇEŞİTLENDİREN KAZANIYOR Bugün limon ticaretini başta İspanya ve İtalya olmak üzere Yunanistan, İsrail, Amerika ve hatta Kuzey Afrika Ülkeleri ele geçirmiş durumda. Bu gelişme, kendi içinde bazı "önlemleri" ve yetiştiricilikte "inovasyon" çalışmalarını gündeme getiriyor. Bugün dünyada "klasik limonculuk" dışında öyle uğraşılar var ki "yenilik" adına hemen dikkat çekiyor. Örneğin "lime" yetiştiriciliği bunlardan biri! "Lime" limon ağacı ailesinin değişik bir türü(Türkçe okunuşuyla 'laym' deniyor) "Meksika Limonu" da denen bu
tür aslında Meksika'da değil, Tayland'da geliştirilmiş özel bir tür.

"Citrus Aurantifolia" ailesinden olan bu küçük yeşil limonların özelliği çok değişik ve keskin bir aromaya sahip olmaları. Bugün maalesef bu limon göstermelik birkaç istihsal alanı içinde bizde yetiştirilmiyor. Limon yetiştiriciliğinde "ekşi", "tatlı" ve "farklı limonlar" olmak üzere üç ayrı grup var. Biz sadece "ekşi limonları" yetiştirip ihraç ediyoruz. "Lime" ise "farklı limonlar" grubunun üyesi ve dünyada çok tutuluyor.

İHRAÇ İÇİN BÜYÜK ŞANS YARATACAK! Bugün Türkiye'nin limon ihracat miktarı kg. cinsinden 400 milyon kilo civarında. Bunun yarısı suyu nispeten az olan "ekşi limon" grubundan "enterdonat" cinsi. Yüz elli milyon kiloluk ihracat ise "yatak" olarak saklanan ve Ürgüp'teki tüf kaya mağaralarında bekletilerek ihraç edilen "lamas" limonu. Geriye kalan ise "kütdiken" ve diğer türler! Bunların içinde "lime" cinsi limon hiç yok. Oysa yapılan araştırmalar "lime"ın fiyat açısından tipik bir ihraç ürünü olduğunu ortaya koyuyor.

Normal limona göre 5 ila 8 kat daha pahalı! Bu denli önemli farkın ortaya çıkmasına sebep ise "lime"ın farklı özellikleri. "Lime" normal limona göre daha dayanıklı. Tadı çok daha güzel! Özellikle Batıda "bar köşeleri"nin vazgeçilmezleri arasında.

Örneğin Amerika ve Avrupa'daki talep çok yüksek! Bir Küba içkisi olan "rom" ve "bacardi" ancak "lime" ile içildiğinde gerçek tadını buluyor. Bu tür içkilere "mojito" (mohito) deniyor. Tüketimi ise bizim rakının tam beş katı. Amerika'da "Mexican Lime" olarak marketlerde satılan bu limonun fiyatı normal limonun çok üstünde. "Lime"ın görüntüsünden dolayı bizim üreticimiz buna "misket limonu" diyor ve yuvarlak formlu limonları "lime" sanıyor.

Oysa "lime" daha farklı bir tür ve aroması çok değişik. Keskin ekşiliğinde ayrı bir lezzet var. "Lime" yalnız alkollü içkilerde değil, aroma ve esans endüstrisinde, gurme mutfaklarda da çok aranan bir çeşit.